BACK TO :

Ni Dieu ni maitre

Κάτω από το λιθόστρωτο υπάρχει η παραλία ..

"Ni Dieu ni maitre" (Ούτε Θεός ούτε αφέντης). Μνήμες από την εξέγερση τον Μάη του 1968 στο Παρίσι. Παρουσιάζουμε εδώ εκτεταμένο απόσπασμα από ένα άρθρο του Γ. Βογιατζή, εμπνευσμένο από σχετική συζήτησή του Κ. Σοφιανού με τον Σ. Γεωργαντά, αυτόπτη και αυτήκοου μάρτυρα των γεγονότων. (Περιοδικό ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ )

Οταν κανείς έρχεται αντιμέτωπος με το Μάη ως γεγονός, συναντά την απογοήτευση για την επανάσταση που "ηττήθηκε", την εξέγερση που χάθηκε, τις "ανολοκλήρωτες περιπέτειές μας" (όπως θα έλεγε και ο Guy Debord). Φυσική και αναμφίβολα δικαιωμένη η στάση αυτή. Ειδικά από εκείνους που εμπνέονται από τις αξίες του Μάη, από τα συνθήματα και τα μηνύματά του.

Η ενσωμάτωση των ανθρώπων που συμμετείχαν (τουλάχιστον των περισσότερων), η αφομοίωση της αλλαγής, η επανασύσταση του παλαιού με κάποια στοιχεία του καινούργιου -- αυτοστιγμεί παλιά και αυτά, γερασμένα, ταγμένα στην υπηρεσία του συστήματος που θέλησαν να αφανίσουν -- αφήνει ένα κενό, μια πικρή έλλειψη, μια πικρή γεύση. Φέρνει αμέσως το ερώτημα: Είναι άραγε η μοίρα κάθε επαναστατικής έκρηξης να εκφυλιστεί σε περιορισμένες μεταρρυθμίσεις, σε μια βελτιωμένη έκδοση του κατεστημένου; Μήπως το κίνημα του Μάη ήταν εκφυλισμένο από την αρχή του; Μήπως ο στόχος του ήταν απλά αυτός, αυτό που συνέβη, αυτό το αποτέλεσμα;

Ο Μάης αποτέλεσε τομή γιατί αμφισβήτησε τους παραδοσιακά "πρωτοπόρους" στην κοινωνική αλλαγή, γιατί προσπέρασε τους προνομιακούς ηγέτες, τα κόμματα και τις οργανώσεις, γιατί έγινε μια έκρηξη ανθρώπων που αποφάσισαν να πάρουν οι ίδιοι τις τύχες στα χέρια τους και να μην αφήσουν άλλους να αποφασίζουν γι' αυτούς. Ο Μάης, όμως, δεν προχώρησε στην αλλαγή της σάπιας κοινωνίας, αλλά επέφερε μικρές αλλαγές σε συγκεκριμένα πεδία. Δεν κατόρθωσε να γίνει η σαρωτική πνοή που θα διέλευε οτιδήποτε παλαιό και θα γινόταν δημιουργία -- όχι απλά αλλαγή. Κι αργά ή γρήγορα ήρθε η απορρόφηση, η "επιστροφή στην ηρεμία και την κανονικότητα". Αλλά δεν ήταν και κάτι ασήμαντο. Η κοινωνία όπως την ξέρουμε και τη βιώνουμε είναι αποτέλεσμα του Μάη -- είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε μας αρέσει είτε όχι. Θλιβερό παράδειγμα, αν και πιστεύω ότι τρέφει ακόμη κάποια σπέρματα αλλαγής ή ανανέωσης, είναι το "φοιτητικό κίνημα" (τουλάχιστον ό,τι έχει απομείνει από αυτό, δηλαδή ό,τι αυθεντικό επιζεί). Οι καταλήψεις-πανάκεια έχουν πια γίνει υποθέσεις ρουτίνας, η φρασεολογία στερείται νοήματος -- ή καλύτερα, διαθέτει το νόημα που διέθετε πριν εκατό και πλέον χρόνια --, το φοιτητικό κίνημα δεν είναι κίνημα, αφού αναπαράγει τις ίδιες θεωρίες, τις ίδιες πρακτικές, το φοιτητικό κίνημα -- που στον Μάη έγινε, έστω και για λίγο, η δύναμη και το πνεύμα μιας ολόκληρης κοινωνίας -- δεν παράγει νέα σκέψη, δεν δημιουργεί τις δικές του ανάγκες, κοιτάει τις "ευκαιρίες εργασίας" και έχει ξεχάσει τον Ουρανό.

Ποιος όμως φταίει γι' αυτήν την κατάσταση; Η δυτική κοινωνία (με όλες τις κοινωνίες που η σχηματοποίηση περιέχει) βρήκε επιτέλους, μετά από τόσα χρόνια την καλύτερη απάντηση και την πιο πρόσφορη λύση σε ό,τι την αντιστρατεύεται: Τα εμπορευματοποιεί, τα κάνει καταναλωτικά προϊόντα που αμέσως χάνουν όποια άλλη αξία τους και διατηρούν μονάχα την ανταλλακτική, την οικονομική. Αφιερώματα σε περιοδικά και τηλεοράσεις για τον Τσε και τον Μάη, αφιερώματα για την Οκτωβριανή Επανάσταση, επικήδειοι για τον Καστοριάδη από εκείνους που ο ίδιος πολεμούσε. Θέλουμε κι εμείς να γίνουμε εμπορεύματα; Θέλουμε να πουληθούμε στο παζάρι που μας έχουν τάξει;

Dimitrios Protoulis 1999-1000 γ copyright pylh