BACK TO :

ΛΑΙΚΟ ART CRIME ή NET-ACTIVISM

Αποκλειστική συνέντευξη του δημοσιογράφου της Ελευθεροτυπίας Αχιλλέα Φακατσέλη στην Πύλη

Ολόκληρη η πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη εδώ:

Διατηρείς μια στήλη " αντιεξουσιαστικού" περιεχομένου σε μια εφημερίδα "αστική" .Πώς το σχολιάζεις αυτό;

Το σχολιάζω με τα καλύτερα λόγια (αναμενόμενο). Επειδή όμως τέτοιες λακωνικές αλλά σαφείς διατυπώσεις, ξέρω, δεν αρκούν, θα στο πω αναλυτικά. Θεωρώ την ύπαρξη του “Ακάλυπτου Χώρου” απολύτως θετική. Το γεγονός ότι το περιεχόμενό του είναι αυθεντικό ειδησεογραφικό υλικό από τις ίδιες πηγές που πληροφορούν στο σύνολό του τον παγκόσμιο περιθωριακό τύπο, δεν μπορεί παρά να καταγραφεί ως ενισχυτικό της πολυφωνίας. Η “Ελευθεροτυπία” γίνεται έτσι η μοναδική εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας που έστω και αποσπασματικά ανα-μεταδίδει την ειδησεογραφία περιθωριακών πηγών που βρίσκονται στον αντίποδα των κατεστημένων μεγάλων μονοπωλιακών ειδησεογραφικών πρακτορείων.

Ετσι, (α) η εναλλακτική ειδησεογραφία αποκτά διευρυμένο ακροατήριο ξεφεύγοντας από την γνωστή μίζερη “λογική της παρέας”, όπου ο ριζοσπαστικός λόγος αυτοπεριορίζεται μεταξύ των κύκλων του κοινωνικού ακτιβισμού και αποκόπτεται από τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα (που έτσι παραμένουν στο σκοτάδι των κατεστημένων ΜΜΕ) , και (β) η δαιμονολογία που ταλανίζει τους ριζοσπαστικούς κύκλους, καταργείται στην πράξη, ανοίγοντας νέους ορίζοντες κριτικής προσέγγισης στο ζήτημα της σχέσης τους με την κοινωνία. Τώρα, πώς γίνεται μια “αστική” εφημερίδα να διαθέτει λίγο από τον χώρο της σε “αντίπαλες φωνές”, αυτό μπορεί να εκτιμηθεί μόνο αν αναλυθούν τα βασικά, πραγματικά, δεδομένα του... προβλήματος (!) : το πρώτο είναι η παραδοσιακή στάση της “Ελευθεροτυπίας” να δημοσιοποιεί τον εξτρεμιστικό, εξωκοινοβουλευτικό λόγο και το δεύτερο είναι η επιθυμία της να διατηρήσει το αναγνωστικό της κοινό που προέκυψε από την παραπάνω στάση της. Αντίθετα με ότι φαντάζεται ένας απλουστευτικός και απλοϊκός νους, εδώ δεν έχουμε αυτή τη δαιμονολογική σεναριογραφία κάποιας conspiracy theory ελληνικού στυλ, μια και ο “Ακάλυπτος Χώρος” προέκυψε μετά από συγκεκριμένη δική μου πρόταση, η οποία και εγκρίθηκε από τη διεύθυνση της εφημερίδας, χωρίς παρασκήνιο, χωρίς δεσμευτικούς όρους, χωρίς διαβουλεύσεις, χωρίς παζαρέματα, χωρίς τίποτε που να “μυρίζει” συνομωσία της αστικής τάξης ενάντια στο... εξεγερμένο προλεταριάτο μας. Η ερώτησή σου προκύπτει σαφώς από τη δικαιολογημένη δυσπιστία όλων ενάντια σε όλους, συμπεριφορά βεβαίως που καταγράφεται στη λίστα των επιτευγμάτων της κατασταλτικής πολιτικής μια και κάνει να ατροφεί κάθε ακτιβισμός που διεξάγεται εκτός του σαβουάρ-βιβρ της επαναστατικής “κανονικότητας”.

Ετσι, ο ίδιος ο κοινωνικός χώρος που πρότεινε την “φαντασία στην εξουσία” και διεκδίκησε την καταστροφή κάθε αστυνομικής διαστροφής στις κοινωνικές σχέσεις, γίνεται ο ίδιος που αστυνομεύει, καταστέλλει, αποστεώνει την σκέψη δεσμεύοντάς την σε πρακτικές ενός ένδοξου παρελθόντος–σήμερα η καταστολή δεν χρειάζεται τέτοιου είδους συνωμοσίες για να κάνει τη δουλειά της. Η απρόσκοπτη δημοσιοποίηση όλων των απόψεων εντάσσεται στο δημοκρατικό παιχνίδι και αποτελεί άλλοθι μιας εξουσίας που γουστάρει να δείχνει φιλελεύθερη. Γι αυτό φτάσαμε στη δυστοπία όχι του Όργουελ αλλά του Τόφλερ –σήμερα δεν χρειάζεται να απαγορευτούν τα βιβλία, απλά δεν υπάρχουν αναγνώστες να τα διαβάσουν –με άλλα λόγια, σήμερα δεν χρειάζεται να απαγορευτεί η σκέψη, απλά δεν υπάρχουν μυαλά να την φιλοξενήσουν. Ακόμη κι όταν βλέπουν τα γεγονότα, απαστράπτοντα, μπροστά τους

Πως ξεκίνησε η σχέση σου με την δημοσιογραφία και πως με το Internet ;

Ενα κρύο βράδυ του χειμώνα του 1980 είδα φως και μπήκα στα γραφεία της εφημερίδας “Η Αυγή”. Ετσι ξεκίνησα μια λαμπρή καριέρα στο στίβο της επαγγελματικής δημοσιογραφίας. Σήμερα, είκοσι χρόνια μετά, κι ενώ όλοι οι συνάδελφοι της σειράς μου (σειρά του ’80) είναι τουλάχιστον αρχισυντάκτες, εγώ διατηρώ την αίγλη του οικειοθελώς στάσιμου με μισθό σχεδόν ανειδίκευτου εργάτη (του πνεύματος, πάντα) και έχοντας εργαστεί κατά διαστήματα σε όλες τις εφημερίδες της Αθήνας –αυστηρά πλην των δεξιών.

Η δημοσιογραφία ως κοινωνικός ακτιβισμός ήταν το χόμπι μου –και η μοναδική μου λύση για επιβίωση χωρίς πολλές αβαρίες στο μυαλό μου. Βασικά, ήθελα να αλλάξω τον κόσμο. Πίστευα ότι αν έγραφα όσα ήθελα, κάτι σημαντικό θα συνέβαινε στην κοινωνία. Σήμερα, όλοι ξέρουμε ότι τίποτε δεν συνέβη. Κι όμως εγώ τα έγραφα.

Μετά, ήρθε το internet. Αν και το πρώτο μου Amstrad το χρησιμοποίησα για word processing το μακρινότατο 1984, χρειάστηκαν δέκα χρόνια μέχρι το 1994, που άρχισαν να μου αρέσουν ακόμη περισσότερο τα PC που τότε γινόταν της μόδας (trend) και κανείς δεν ήξερε καλά ότι πίσω τους κρυβόταν ο αδίστακτος Gates. Πήρα ένα, κι εκείνο το καλοκαίρι μπήκα στο internet με “δανεικό” password. Η πρώτη σελίδα που κατέβασα ήταν η συνταγή μιας πίτσας. Λίγα βράδια αργότερα, ένας φίλος με έβρισε ότι πάει, χάλασα, με ρούφηξε ο καταναλωτισμός και τέτοια. Εγώ επέμενα ότι είναι σαν να ζούμε στην εποχή του Γουτεμβέργιου που το βιβλίο έγινε δημόσιο αγαθό και επίσης ότι δεν πρέπει να ξεκόψουμε από το τεχνολογικό επίτευγμα, διότι πώς στο διάολο θα αντιληφθούμε την κοινωνία όταν γίνουμε τρελολουδίτες τη στιγμή που ο πλανήτης βιώνει τον τεχνολογικό δαρβινισμό σε όλο του το μεγαλείο; Κόλλησα σιγά σιγά στο internet και στα newsgroups του και μου άρεσε διότι μπορούσα να χειρίζομαι την επικοινωνιακή μηχανή, σαν σε ταινία επιστημονικής φαντασίας. Τώρα, αν βρω λεφτά θα αναβαθμίσω το προπέρσινο μηχανάκι μου, και θα πάρω και οθόνη 19 ιντσών.

Η εικονική πραγματικότητα του Ελληνικού Internet σε τι διαφέρει από την πραγματικότητα της Ελληνικής κοινωνίας;

Μόνο σε ένα (συγνώμη που είμαι τόσο σίγουρος): στο ότι το ελληνικό internet είναι η εξωραϊσμένη εικόνα της ελληνικής κοινωνίας. Με άλλα λόγια, η εικονική πραγματικότητα του ελληνικού internet είναι η εξωραϊσμένη αντανάκλαση της πραγματικής κοινωνικής πραγματικότητας –ήτοι, ενώ εξακολουθεί κι αυτή να είναι ένα σώμα που πάνω του ασχημονούν τα μεγάλα συμφέροντα για το ποιος θα κερδίσει το μεγαλύτερο κομμάτι του, δεν το δείχνει. Βέβαια, υπόκειται και σε χρονικό περιορισμό: είναι μια εικόνα που φωσφορίζει τα πολύχρωμα pixel της σε μια ομορφιά που διαρκεί όσο ο διακόπτης είναι σε θέση On, πράγμα που δεν συμβαίνει με την πραγματική πραγματικότητα της ελληνικής κοινωνίας, η οποία έχει απεριόριστη χρονική διάρκεια. Θέλεις ένα παράδειγμα; Ακόμη και το χρηματιστήριο της επάρατης Σοφοκλέους, αναρτημένο στο ελληνικό www είναι όμορφο, πολύχρωμο, με καμπύλες και καθαρές γραμμές. Το πραγματικό είναι γκρίζο, τζόγος, κομπίνα και όπως το είχε πει ο Μαρξ “το πορνείο του καπιταλισμού”. Αυτό δεν είναι μια εξωραϊσμένη αντανάκλαση στις οθόνες μας, μιας σκληρής και αντικοινωνικής κοινωνικής πραγματικότητας; Αυτή λοιπόν είναι η διαφορά –τα χρώματα

Είναι γνωστό ότι ο καθένας με ελάχιστο κόστος μπορεί όχι απλώς να σερφάρει στο Διαδίκτυο αλλά και να φτιάξει το δικό του site δωρεάν, απ' όπου μπορεί να εκφράζει τους προβληματισμούς του ή τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες. -Από την εμπειρία σου ή από κάποιες στατιστικές κάνουνε αρκετοί Έλληνες χρήση τού προνομίου αυτού; -Με τι αποτελέσματα από άποψη περιεχομένου και αισθητικής ;

Δυστυχώς δεν έχω υπ’ όψη μου στοιχεία για το πόσοι είναι οι ελληνικοί τόποι στο www. Ξέρω όμως αρκετούς τύπους που στήσανε όμορφες δικές τους σελίδες πότε για τους Iced Earth, πότε για τους Iron maiden, ένας για το αναρχικό κίνημα στον ελλαδικό χώρο, κάποιος για την κοινωνιολογία της αυτοκίνησης κλπ. Πιστεύω (από διαίσθηση) ότι τουλάχιστον οι μισοί απ’ όσους παίζουν στο internet έχουν διαπράξει την σύνταξη ιστοσελίδας τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους. Φυσικά, πολλά sites είναι κάτι σαν... να πούμε... λαϊκό art crime, δηλαδή ψηφιακό περίπτερο με δαυλούς animated και φωτό που πρόκυψαν από αχαλίνωτο copy/paste άλλων sites. Ακόμη κι έτσι, είναι ευχάριστο και παρήγορο το γεγονός ότι πολλοί εκφράζουν την εσωτερική τους επιθυμία για επικοινωνία με άλλους ανθρώπους και καταργούν στην πράξη την “πιο άθλια μορφή ιδιοκτησίας, την πνευματική ιδιοκτησία” (Προυντόν, για όσους δεν θυμούνται). Βέβαια, συμβάλλουν στη δημιουργία του λεγόμενου πληροφοριακού άγχους, του ψυχολογικού φορτίου που προκαλεί η διαπίστωση ότι το www είναι ένα ορμητικό ποτάμι πληροφοριακής ροής, που είναι αδύνατο να αφομοιωθεί στο σύνολό του, αλλά τουλάχιστον στη φάση της σχεδίασης της προσωπικής τους ιστοσελίδας, εκτονώνονται. Τόσο από περιεχόμενο όσο και από αισθητική, πολλά από τα ελληνικά sites θυμίζουν τον στίχο του παλαιού και ακούρευτου Διονύση, “αναγνώστη βοήθεια” (ξέρεις, του τραγουδιστή εκείνου που χάθηκε ξαφνικά κάπου στις αρχές του ’90 και κανείς δεν ξανάκουσε γι αυτόν). Φυσικά, το δικό σου site είναι πολύ σωστό επειδή φιλοξενεί την εξαιρετική άποψή μου για όλα

 Μπορεί ένα πλέγμα Διαδικτυακών σχέσεων μεταξύ ατόμων και sites να αποτελέσει πιλότο ( ή και καταλύτη) για ποιο συμμετοχικές μορφές κοινωνικής οργάνωσης;

Θα μπορούσα να απαντήσω “ναι” και να καθαρίσω. Όχι, όμως. Θα πω περισσότερα –πάρε βαθιά ανάσα. Οι διαδικτυακές σχέσεις μεταξύ ατόμων και sites, φαίνεται να υλοποιούν “εδώ κι εκεί” (στην real reality και την virtual reality) τις προοπτικές της ελευθεριακής οργάνωσης της κοινωνίας, κι όχι να αποτελούν καταλύτη τους (δηλαδή ακολουθείται ο ανάποδος δρόμος). Ο χώρος του κοινωνικού ακτιβισμού, το αποδεικνύει. Μέσω του Διαδικτύου έχουν οργανωθεί πρωτόγνωρες κινητοποιήσεις, καθώς δεκάδες ακτιβιστές και οργανώσεις εφαρμόζουν στην σφαίρα της εικονικής πραγματικότητας τις επιταγές της αυτοοργάνωσης και της αλληλεγγύης. Διατηρώντας μια σαφώς αντιιεραρχική λογική στη διεκπεραίωσή του, ο net- activism προκύπτει από τις διαδικτυακές σχέσεις μεταξύ ατόμων και επιτελεί μια σημαντική λειτουργία διακίνησης κοινωνικής πληροφορίας, όχι εμπορικής όπως είναι αυτή που διακινεί η βιομηχανία συνείδησης των κατεστημένων επικοινωνιακών μηχανισμών. Ετσι, ο διαδικτυακός ακτιβισμός αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ότι η ουτοπία της ελευθεριακής οργάνωσης της κοινωνίας μπορεί να υλοποιηθεί αρκεί να μεταφερθούν στην πραγματική πραγματικότητα οι όροι λειτουργίας της εικονικής απεικόνισής της –η απουσία ιεραρχίας, ιδιοκτησίας και καταστολής: ο κυβερνοχώρος δεν έχει αγροτεμάχια προς ιδιοκτησία, ούτε ηγέτες ελέω θεού, ούτε αστυνομία κυβερνομπάτσων που χτυπούν τη διαφορετικότητα και επιβάλλουν τη σιωπή. Φυσικά, προσπαθούν να το κάνουν, και ίσως το πετύχουν.

Εδώ θα ήθελα να σου επιστήσω την προσοχή σε μια παράμετρο που γενικώς αγνοείται: ο ρόλος των ISP’s είναι εξαιρετικά λεπτός στην προσπάθεια χειραγώγησης του κυβερνοχώρου. Αν αυτοί αντισταθούν, αν αυτοί σταθούν αλληλέγγυα στην προσπάθεια να διατηρηθεί ελεύθερη και αλογόκριτη η πληροφορία μέσω www, τότε οι διαδικτυακές σχέσεις και ο net-activism θα επιβιώσει, αν όχι, ακόμη και το site σου θα καταντήσει portal καλύτερο κι από τα portal των μεγάλων εκδοτικών συγκροτημάτων που σήμερα είναι τόσο in. Στην gr, βέβαια.

Αυτά τα ολίγα και ευχαριστώ -που εκτονώθηκα.

 

ΑΛΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

HOME PAGE

Dimitrios Protoulis 1999-1000 γ copyright pylh